Wydawca treści

ochrona lasu

Wiedza o procesach zachodzących w przyrodzie i kontrola stanu środowiska leśnego pozwalają leśnikom na wczesną diagnozę zagrożeń, mogących wpłynąć negatywnie na stan lasu. Każdego roku podejmują oni działania mające na celu zachowanie trwałości lasu i zwiększenie jego naturalnej odporności na czynniki szkodotwórcze.

Zagrożenia dzieli się na trzy grupy: biotyczne (np. szkodliwe owady, grzyby patogeniczne, ssaki roślinożerne), abiotyczne – ekstremalne zjawiska atmosferyczne (np. silne wiatry, śnieg, ulewne deszcze, wysokie i niskie temperatury), antropogeniczne – wywołane przez człowieka (np. pożary, zanieczyszczenia przemysłowe, zaśmiecanie lasu).
Owady. Las jest miejscem życia wielu gatunków owadów. W specyficznych warunkach niektóre z nich stanowią zagrożenie dla lasu. Dzielimy je wtedy na: szkodniki pierwotne, które atakują zdrowe drzewa (np. foliofagi, czyli owady liściożerne), szkodniki wtórne – atakujące i zasiedlające drzewa, które zostały osłabione w skutek działania innych czynników (suszy czy zanieczyszczeń przemysłowych).

Okresowe, masowe występowanie niektórych gatunków owadów (tzw. gradacja) stanowi poważne zagrożenie dla trwałości lasu. Zadaniem leśników jest niedopuszczenie do takich sytuacji lub ograniczenie liczebności populacji szkodliwych owadów.

Najwięcej szkód wyrządzają owady, których gąsienice lub larwy ogryzają lub zjadają liście czy igły. Poważne problemy sprawiają też owady żerujące na korzeniach drzew i krzewów. W ostatnich latach do najbardziej niebezpiecznych należą populacje chrabąszcza majowego i kasztanowca, brudnicy mniszki, barczatki sosnówki, strzygoni choinówki, boreczników, zwójki zieloneczki.

Jesienią leśnicy sprawdzają liczebność pędraków i larw owadów zimujących w ściółce i glebie, aby oszacować zagrożenie dla lasu na rok następny. Liczebność nadmiernie występujących owadów ogranicza się przez:
wykładanie i kontrolę różnego rodzaju pułapek (feromonowych i klasycznych), wyznaczanie i szybkie usuwanie z lasu drzew opanowanych przez owady, opryski certyfikowanymi preparatami.

Zagrożenie ze strony szkodników pierwotnych

W ostatnich latach największe zagrożenie ze strony owadów występuje  w d-stanach dębowych, które to osłabione przez zjawiska pogodowe i klimatyczne dodatkowo są uszkadzane w różnym stopniu przez foliofagi.

Nadleśnictwo wspólnie z Zespołem Ochrony Lasu w Łopuchówku  oraz Instytutem Badawczym Leśnictwa  wprowadziło stały i systematyczny monitoring d-stanów dębowych w celu ustalenia głównych sprawców defoliacji oraz podjęcia skutecznych zabiegów zwalczających   z wykorzystaniem techniki  lotniczej.

Prowadzone obserwacje na opaskach lepowych w okresie wiosny i jesieni, odłowy na światło oraz ścinka drzew na płachty w sezonach 2012-2013 , pozwoliły ustalić, że  sprawcami defoliacji koron dębów są owady z rzędu motyli głównie miernikowce.

W roku 2013 wykonano oprysk preparatem FORAY na powierzchni 1981 ha, natomiast w roku 2014 planuje się objęcie zabiegami agrolotniczymi  1514,37 ha.

W roku 2013r niespodziewanie  doszło do  silnych  żerów boreczników w drzewostanach sosnowych obrębu Baszków i Gliśnica.

Uszkodzeniu  w rożnym stopniu uległo ok. 480,00 ha lasu.  Jesienne poszukiwania szkodników sosny w ściśle potwierdziły wysoki stan populacji owadów.

Zagrożenie ze strony szkodników wtórnych

Osłabione drzewostany dębowe narażone są na szkodniki wtórne żerujące pod korą, w łyku i miazdze. Do najważniejszych szkodników wtórnych drzewostanów dębowych w Nadleśnictwie należy opiętek dwuplamkowy ‑ preferujący osłabione i prześwietlone (o luźnym zwarciu) drzewostany.

W celu ograniczenia nadmiernego rozmnażania szkodników wtórnych Nadleśnictwo prowadzi gospodarkę w oparciu o:

  • przestrzeganie zasad higieny lasu,
  • dokonuje w zależności od potrzeb  oceny zagrożenia,
  • surowiec drzewny jest terminowo  wywożony z lasu
  • w przypadku konieczności zabezpiecza  drewno przed zasiedlaniem
  • prowadzi  kontrolę rozmnoży  szkodników przy zastosowaniu  pułapek feromonowych.

Na początek dziesięciolecia tj. na dzień  01.01.2008 r. wg kryteriów obowiązujących  przy tworzeniu PUL stan lasów Nadleśnictwa uznano: sanitarny za dobry a zdrowotny za zadawalający. Zdecydowane działania naszego Nadleśnictwa w kierunku poprawy stanu lasu przyniosły widoczne efekty. Nadleśnictwo Krotoszyn skutecznie reaguje  w początkowej fazie pojawienia się szkodników – usuwa  posusz czynny z drzewostanów oraz możliwie jak najszybciej wywozi pozyskany surowiec poza teren lasu ‑ ograniczając tym działaniem nadmierne rozmnażanie się szkodników owadzich.

Grzyby patogeniczne należą do jednych z najważniejszych czynników chorobotwórczych drzewostanów. Szczególnie niebezpieczne są: korzeniowiec wieloletni wywołujący hubę korzeniową oraz opieńki powodujące opieńkową zgniliznę korzeni. Niezwykle istotna jest w tym wypadku kontrola stanu sanitarnego drzewostanów i w razie potrzeby stosowanie preparatów ochronnych.

Zagrożenie ze strony pasożytniczych grzybów występuje głównie w drzewostanach sosnowych na gruntach porolnych, szczególnie od huby korzeniowej.

Na terenie Nadleśnictwa Krotoszyn istnieje 1 836,41 ha drzewostanów na gruntach porolnych (poszczególne obręby: Baszków 1 639,31 ha, Gliśnica 162,53 ha, Jasne Pole 34,57 ha).

Drzewostany na gruntach porolnych występują głównie na siedliskach BMśw i Bśw – 51%, 67% z ogólnej powierzchni to drzewostany III i IV klasy wieku.

Gatunkiem panującym na gruntach porolnych jest głównie So (78%), Ol (10%) i Db (6%).

Celem ochrony drzewostanów przed chorobami grzybowymi i zmniejszenia w przyszłości szkód stosuje się następujące środki profilaktyczne:

  • wczesne wykonywanie czyszczeń późnych w młodnikach,
  • prawidłowe wykonywanie trzebieży wczesnych - wykonując cięcia pielęgnacyjne w drzewostanach z występującą hubą korzeniową, co najmniej w 2 nawrotach,
  • pniaki po ściętych drzewach zabezpiecza się  biopreparatami,
  • w powstałych po hubie lukach wprowadzane są  gatunki liściaste,

Ostoje ksylobiontów. Celem tworzenia ostoi ksylobiontów jest poprawa bytowania i rozwoju gatunków żyjących na rozkładającym się drewnie. Nadleśnictwo wytypowało drzewostany, w których przy zachowaniu standardów ochrony lasu, istniała możliwość pozostawienia posuszu czynnego i jałowego (posusz ekologiczny) w różnych fazach rozkładu. Ogólna powierzchnia ostoi ksylobiontów na terenie Nadleśnictwa wynosi 898,82 ha.

Ssaki roślinożerne. Wysokie koszty pociąga za sobą ochrona najmłodszego pokolenia lasu, które stanowi szczególnie atrakcyjny pokarm dla wielu zwierząt leśnych. Odnowienia i zalesienia nie byłyby możliwe, gdyby nie zastosowano grodzenia upraw, palikowania poszczególnych sadzonek czy innych sposobów zabezpieczania przed zwierzyną.

Zagrożenie ze strony zwierząt łownych. Zainwentaryzowane szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne w drzewostanach stanowią 84,1% wszystkich szkód .

W celu zmniejszenia szkód ze strony zwierząt łownych wykonuje się grodzenia  nowo zakładanych upraw oraz zabezpieczenie istniejących upraw  repelentami.

Działalność człowieka. Może stanowić duże zagrożenie dla lasu. Leśnicy dbają o to, by osoby odwiedzające las czuły się bezpiecznie i jednocześnie same przestrzegały przepisów prawa. Dzięki edukacji leśnej coraz więcej osób włącza się np. w zwalczanie procederu zaśmiecania lasów czy jazdy w niedozwolonych miejscach na motocyklach, quadach. Nie ma już praktycznie przyzwolenia społecznego na takie zjawiska, jak kradzieże drewna czy kłusownictwo.

Ochrona przeciwpożarowa. Ogromnym zagrożeniem dla lasu jest ogień. Ochrona przeciwpożarowa lasu oparta jest na sprawnym i skutecznie działającym systemie, dzięki któremu możliwe jest szybkie wykrywanie pożarów, alarmowanie odpowiednich służb ratowniczych i prowadzenie akcji gaśniczej. Elementy tego systemu to: punkty alarmowo-dyspozycyjne, działające we wszystkich regionalnych dyrekcjach LP i nadleśnictwach, sieć dostrzegalni przeciwpożarowych, z których prowadzi się obserwację lasu, sieć punktów prognostycznych i pomocniczych, wyposażonych w odpowiednią aparaturę do pomiaru wilgotności ściółki sosnowej i powietrza, w których określa się aktualny stopień zagrożenia pożarowego lasu,
sieć łączności radiotelefonicznej, sieć dojazdów pożarowych, bazy sprzętu do gaszenia pożarów lasu, sieć punktów czerpania wody, pasy przeciwpożarowe, oddzielające las od obiektów stanowiących zagrożenie pożarowe (takich jak np. parkingi leśne, linie kolejowe, zakłady przemysłowe, drogi publiczne, poligony wojskowe). W okresie zwiększonego zagrożenia pożarowego działają również leśne bazy lotnicze. Stacjonują w nich samoloty oraz śmigłowce, które są wykorzystywane do patrolowania obszarów leśnych i gaszenia pożarów. Okresowy zakaz wstępu do lasu to sposób na zapewnienie bezpieczeństwa z jednej strony człowiekowi, z drugiej – lasom i ich mieszkańcom. Wprowadzany jest decyzją nadleśniczego w przypadku występowania dużego zagrożenia pożarowego – jeżeli przez kolejnych pięć dni wilgotność ściółki sosnowej, mierzona o godz. 9 rano, będzie niższa od 10 proc. Pozwala on na sprawniejsze prowadzenie działań przeciwpożarowych i zredukowanie niebezpieczeństwa dla osób mogących znaleźć się podczas pożaru na terenie lasu. Za nieprzestrzeganie zakazu wstępu do lasu grozi mandat w wysokości 500 zł.